Udostępnij

Układ kostny człowieka INDEX (poszukaj tematu w indeksie)

Układ kostny człowieka INDEX (poszukaj tematu w indeksie)

BUDOWA KOŚCI Tkanka kostna jest zbudowana z tkanki łącznej tak samo jak chrząstka. Rozwój kości zaczyna się od życia płodowego do około 25 roku życia. Tkanka kostna tworzy szkielet i pełni rolę: – mechanicznej podpory organizmu – osłona dla narządów – wytwarzanie krwinek czerwonych, białych i płytek krwi Chrząstka składa się z: – komórka chrzęstna – chondrocyt – podłoże matrix – żel zawierający białka z węglowodanami – glikoproteid

Rodzaje chrząstek:

– szklista – z niej powstaje większość szkieletu, pozostaje chrząstką: nos, krtań, tchawica, oskrzele, żebro, powierzchnie stawowe kości 
– włóknista – krążki międzystawowe 
– sprężysta – także krtań, małżowina uszna, trąbka słuchowa

I Skład kości:

– osseina – składnik organiczny nadający elastyczność i giętkość kości, przeważa w wieku dziecięcym, później stale zanika, ustępując miejsca solom mineralnym 
– sole mineralne – (wapń, potas, fosfor) składnik nieorganiczny wieku starszego nadający kości twardość i kruchość 
– woda – 15-40%

II Rodzaje tkanki kostnej:

– tkanka kostna zbita – buduje trzony kości długich i blaszki kości płaskich. Żłożona jest z cylindrycznych otworów – osteonów, przebitych kanałem Hawersa, przez który biegną naczynia krwionośne zaopatrujące kość w pożywienie i tlen. Osseina tworzy szereg współśrodkowych rur zw. blaszkami kostnymi, obejmujących kanał dookoła. Pomiędzy blaszkami w jamach kostnych leżą komórki kostne – osteocyty, połączone ze sobą i z systemem Hawersa kanałami zaopatrzeniowymi. 
– tk.k gąbczasta – buduje nasady kości długich i wypełnia przestrzenie między blaszkami istoty zbitej w kościach płaskich. Składa się z cieniutkich beleczek, łączących się w cienką sieć, przebiegających zgodnie z układem działania linii sił (napięć- trajektoria). Taka budowa daje istocie gąbczastej maksymalną wytrzymałość przy wykorzystaniu minimum budulca.

III Rodzaje kości: 
– długie – np. ramienna, udowa 
przekrój podłużny 
– chrząstkastawowa 
– nasada bliższa 
– chrząstka nasadowa (powoduje przyrost kości) 
– przynasada 
– chrząstka nasadowa 
– nasada dalsza 
– chrząstka stawowa 
przekrój poprzeczny 
– okostna – błona tkanki łącznej, zawiera komórki kościotwórcze (osteoblasty) biorące udział w budowie i odtwarzaniu kości oraz komórki kościogubne (osteoklasty). 
– kość – zbudowana z tkanki zbitej 
– śródkostna – oddziela szpik od kości 
– jama szpikowa – jest wypełniona szpikiem kostnym 
– płaskie – np. czaszka, łopatka, mostek 
Najmniejszy ich wymiar to grubość. Zbudowana jest z blaszek istoty zbitej, pomiędzy którymi znajduje się istota gąbczasta. Szpik koloru czerwonego

– krótkie – np. kk. nadgarstka, kk. klinowate Wymiar ich w każdej płaszczyźnie jest podobny. Występują w miejscach, gdzie mocna budowa łączy się z ograniczoną ruchomością.
– Pneumatyczne – np. k. Klinowa, czołowa Występują w szkielecie czaszki w celu zmniejszenia jego ciężaru. Zawierają przestrzenie wysłane błoną śluzową i wypełnione powietrzem. 
– Różnokształtne – np. k. podniebienia, jarzmowa. Nie można ich zaliczyć do żadnych w/w grup.

POŁĄCZENIA KOŚCI

I. Nieruchome (stałe połączenie z inną kością) – Kościozrosty – np. k. krzyżowa

II. Małoruchome (połączone za pomocą chrząstki, nie do końca ruchome) – Więzozrosty – np. więzozrost piszczelowo- strzałkowy, więzadła międzykręgowe, szwy twarzoczaszki. Połączenia tkanką włóknistą spajającą ze sobą powierzchnię kości. – Chrząstkozrosty – np. spojenie łonowe, krążki międzykręgowe, chrząstkozrost żebrowo- mostkowy. Połączenia tkanką chrzęstną.

III Ruchome stawy

Stałe składniki stawu: 
– Powierzchnia stawowa – jest pokryta chrząstką elastyczną, łatwo się dopasowującą do ruchów w stawie 
– Torebka stawowa – utrzymuje kości w stawie, ma kształt mankietu zrastającego się z kości w granicach stawu. Dzielimy ją na 2 warstwy: 
– Zewnętrzną – włóknista, cienka, napięta i obficie unaczyniona. 
– Wewnętrzna – to błona maziowa – jest wiotka. Maź stawowa jest produkowana przez kosmyki maziowe znajdujące się na błonie 
Niestałe składniki stawu 
– Obrąbek stawowy – chrząstka włóknista otaczająca brzegi powierzchni stawowych (staw biodrowy, kolanowy). Pełni rolę pogłębiającą.
– Krążki stawowe – chrząstki włókniste znajdujące się między powierzchniami stawowymi na obwodzie, np. zrośnięty z torebką stawową w stawie mostkowo- obojczykowym. Krążek jako łąkotka w stawie kolanowym. 
– Więzadła śródstawowe – znajdują się wew. jamy stawowej. Pokryte są mazią, regulują zakres ruchu np. więzadło głowy kości udowej, krzyżowo- kolanowe 
– Kaletki maziowe – (poduszeczki), uchyłki błony maziowej. Leżą w otoczeniu stawów do których dochodzą wiązadła i ścięgna umożliwiając swobodne ślizganie tych elementów.

wróć do index

KRĘGOSŁUP

I. Budowa ogólna. 
Kręgosłup posiada 33-34 kręgi. Górny koniec podpiera głowę, dolny łączy się z kośćmi miednicznymi. Ma kształt podwójnej litery „S” w płaszczyźnie strzałkowej, ponieważ posiada 4 krzywizny: – Lordozy – wygięcia do przodu w odcinku szyjnym i lędźwiowym – Kilofozy – wygięcia do tyłu w odcinku piersiowym i krzyżowo- guzicznym. Kręgosłup dzielimy na 5 odcinków:

  1. szyjny (C) – 7 kręgów
  2. piersiowy (Th) – 12 kręgów
  3. lędźwiowy (L) – 5 kręgów
  4. krzyżowy (S) – 5 kręgów
  5. guziczny (Co) – 4-5 kręgów

II. Budowa ogólna kręgu

– trzon – od przodu 
– łuk – od tyłu 
– 7 wyrostków: 

  • 1 kolczysty
  • 2 poprzeczne
  • 4 stawowe – (2 górne i 2 dolne) 

Między trzonem a łukiem znajduje się otwór kręgowy, dlatego kręgi nakładając się na ciebie tworzą kanał kręgowy

III. Charakterystyka poszczególnych odcinków.

1. pierwszy kręg – szczytowy (atlas) Nie posiada trzonu, lecz składa się z dwóch łuków: tylnego i przedniego. Miejsce ich połączenia są zgrubiałe i naszą nazwę części bocznych, na których leżą poziomo powierzchnie stawowe: – górne – służą do połączenia z kłykciami kości potylicznej – dolne – przylegają do powierzchni stawowych górnych kręgu obrotowego – (kręgu drugiego) Na tylniej powierzchni łuku przedniego leży dołek zębowy dla zęba kręgu obrotowego. Kręg szczytowy nie posiada wyrostka kolczystego ( w tym miejscu jest guzek). Wyrostki poprzeczne są rozdwojone i przebite pionowo otworem, przez który przechodzi tętnica kręgowa. 
2. drugi kręg – obrotowy (axis) Trzon jest wydłużony ku górze i tworzy ząb kręgu obrotowego . Powierzchnia stawowa na przedniej pow. zęba służy do połączenia z dołkiem zębowym kręgu szczytowego a na tylniej pow. zęba z więzadłem poprzecznym. Wyrostek kolczysty rozdwojony – na końcu, wyrostki poprzeczne też są rozdwojone i ograniczają otwór wyrostka poprzecznego, rozdzielają się na guzek tylni i przedni. 
3. siódmy kręg – wyrastający (prominens) Posiada długi wyrostek kolczysty (łatwo namacalny), budową przypomina kręgi piersiowe. 
4. odcinek piersiowy Kręgi są większe od kręgów szyjnych. Trzony są płaskie, ich wymiar strzałkowy jest większy od czołowego. Na ich bocznych powierzchniach w blisko krawędzi znajdują się dołki żebrowe, które tworzą powierzchnie stawowe do połączenia z głowami żeber. Wyrostki kolczyste są długie, cienkie i pochyłe ku dołowi i zachodzą na siebie dachówkowo. Wyrostki poprzeczne są wyraźnie zaznaczone, grube, posiadają pow. stawowe do połączenia z guzkami żeber. Wyrostki stawowe ustawione w płaszczyźnie czołowej. 
5. odcinek lędźwiowy Kręgi są tu największe. Trzony są duże, masywne ich wymiar czołowy jest większy od strzałkowego. Wyrostki kolczyste tworzą silnie rozwinięte wysokie blaszki kostne, ustawione w płaszczyźnie strzałkowej. Wyrostki poprzeczne są długie i cienkie szczątki żeber tzw. wyrostki żebrowe. Wyrostki stawowe ustawione w płaszczyźnie strzałkowej. 
6. kość krzyżowa Powstała ze zrośnięcia 5 kręgów, ma kształt zwężającemu się ku dołowi graniastosłupa, podstawą zwróconą ku górze a wierzchołkiem ku dołowi i tyłowi, gdzie łączy się z kością guziczną. Od przodu znajduje się gładka wklęsła pow. miedniczna, na której widoczne są 4 pary otworów krzyżowych miednicznych łączących się z kanałem krzyżowym (przedłużenie kanału kręgowego) – miejsce dla nerwów kanału krzyżowego. Od tyłu znajduje się, nierówna wypukła powierzchnia grzbietowa, na której widoczne są grzebienie (przedłużenie poszczególnych wyrostków kręgowych): 
– grzebień środkowy – po wyrostkach kolczystych 
– grzebienie pośrednie – po wyrostkach stawowych 
– grzebienie boczne – po wyrostkach poprzecznych Między grzebieniem pośrednim a bocznym leżą otwory krzyżowe grzbietowe. Na bokach kości krzyżowej leżą pow. uchowate łączące się z podobnymi pow. kości miednicznych (stawy krzyżowo – biodrowe) 
7. kość guziczna Ma u człowieka charakter szczątkowy. W jej skład wchodzi 4-5 nieregularnych kręgów, które w późniejszym wieku ulegają skostnieniu.

IV. Połączenia kręgosłupa

1. nieruchome 
– kościozrosty 
– kość krzyżowa 
– kość guziczna 
2. małoruchome 
– chrząstkozrosty – krążki międzykręgowe Znajdują się między trzonami sąsiednich kręgów. Składają się z zew. leżącego pierścienia włóknistego i centralnie położonego, półpłynnego, bogatego w wodę jądra miażdżystego. Pierścień włóknisty zrasta się z pow. dwóch trzonów kręgosłupa. Jądro miażdżyste łatwo odkształca się i dopasowuje do ruchów kręgosłupa. Krążka nie ma między kręgami 1C a 2C a ostatni jest między 5S a S1. 
– więzozrosty – więzadła, które dzielimy na: 
więzadła długie: 
– podłużne przednie – bardzo dobrze wykształcone, okala cały kręgosłup z przodu od czaszki do kości krzyżowej 
– podłużne tylnie – słabo elastyczne, biegnie po tylniej powierzchni trzonów kręgowych, (wew. kanału kręgowego), od czaszki do kości krzyżowej, zwęża się ku dołowi więc kręgi na dole są mniej osłonięte. 
– karkowe – biegnie od kości potylicznej omijając kręgi C1, C2 a jest od C3 do C7 
– nadkolcowe – biegnie od 7 wyrostka kolczystego (osłaniając wszystkie wyrostki kolczyste) do grzebienia kości krzyżowej (kończy się na początku tej kości) 
więzadła krótkie (łączą dwa sąsiednie kręgi): 
– żółte – łączy łuki sąsiednich kręgów, zamyka od tyłu kanał kręgowy. 
– międzypoprzeczne – łączy wyrostki poprzeczne sąsiednich kręgów 
– międzykolczyste – wypełniają przestrzenie między wyrostkami kolczystymi.

3. ruchome – stawy 
– szczytowo – potyliczny – utworzony przez kłykcie kości potylicznej i pow. stawowe górne kręgu szczytowego. 
– szczytowo – obrotowy – składa się z 4 stawów: 
a) 2 stawy boczne utworzone przez pow. stawowe dolne kręgu szczytowego i górne obrotowego 
b) 1 szczytowo – obrotowy pośrodkowy przedni — między zębem kręgu obrotowego i dołkiem zębowym na tylniej pow. łuku przedniego 
c) 1 szczytowo – obrotowy pośrodkowy tylni — między tylnia pow. zęba a więzadłem poprzecznym wchodzącym w skład więzadła krzyżowego 
– stawy międzykręgowe – tworzą je wyrostki stawowe sąsiadujących kręgów, każdy staw otacza torebka stawowa. 
– stawy głów żeber 
– stawy krzyżowo – biodrowe

V. Funkcje kręgosłupa

  • punkt centralny osiowy, główna podpora ciała
  • ochrania rdzeń kręgowy
  • amortyzuje czaszkę (dzięki krążkom międzykręgowym)
  • jest narządem ruchu
  • bierze udział w produkcji krwi

wróć do index

KLATKA PIERSIOWA

Funkcje KP: 
– ochrona organów znajdujących się wew. 
– przyczep mięśni – wspomaganie oddychania

W skład KP, wchodzi: 
1. 12 kręgów piersiowych 
2. Mostek – kość płaska leżąca od strony przedniej klatki pierściowej, ułożona ukośnie od tyłu i góry, ku przodowi i ku dołowi. Złożona z : 
– Rękojeści – na której wyróżniamy: 
a) wcięcie szyjne 
b) 2 wcięcia obojczykowe boczne od szyjnego i wcięcie żebrowe do połączenia z pierwszym żebrem 
– Trzonu – na jego bocznych powierzchniach są wcięcia żebrowe 
– Wyrostek mieczykowaty – część chrzęstna mostka 
3. 12 par żeber – są to blaszki kostne, w których wyróżniamy część kostną (przykręgową) i część chrzestną. 
– Na końcu kręgowym znajduje się głowa, a na niej powierzchnia dla połączenia z powierzchniami stawowymi, utworzonymi przez dołki żebrowe na krawędziach trzonów (są to stawy głów żeber) 
– Guzek – oddzielony od głowy szyjką, również posiada powierzchnie stawową do połączenia z kręgami, tzn. z powierzchnia stawową na wyrostku poprzecznym (są to stawy żebrowo- poprzeczne) 
– Na dolnym brzegu żebra znajduje bruzda żebrowa, w której przebiega naczynie krwionośne i nerwy międzyżebrowe. 
– Koniec przedni mostka łączy się z mostkiem połączeniem chrzęstnym. Ze względu na połączenie z mostkiem żebra dzielimy na: 
a) Prawdziwe – od 1 do 7 pary żeber – łączą się bezpośrednio z mostkiem tworząc stawy mostkowo – żebrowe 
b) Rzekome – od 8 do 10 pary żeber – dochodzą do chrząstki żebra lezącego wyżej 
c) Wolne – 11 i 12 para żeber – są krótsze i kończą się wolno w ścianie brzucha, nie mają połączeń. 
Chrząstki żeber 0d 8 do 10 z chrząstką 7 żebra tworzą łuk żebrowy prawy i lewy. Między nimi znajduje się kąt podmostkowy, który u mężczyzn jest szerszy. Klatka piersiowa ma kształt stożka ściętego u góry. Jest spłaszczona w kierunku przednio – tylnym i poszerzona w wymiarze poprzecznym. Od przodu ograniczona mostkiem, po bokach żebrami, od tyłu kręgami piersiowymi. Ruchy żeber i chrząstek żebrowych łączą się z ruchami mostka, który przy wdechu przesuwa się ku przodowi i górze.

KOŚCI OBRĘCZY KOŃCZYNY GÓRNEJ

1. obojczyk
– kość długa, parzysta, na której wyróżniamy 2 końce: bliższy, grubszy (mostkowy) i dalszy, płaski (barkowy). Miedzy nimi znajduje się trzon posiadający 2 wygięcia: przy końcu mostkowym – ku przodowi, a przy końcu barkowym – ku tyłowi.

2. łopatka – leży na powierzchni grzbietowej tułowia na wys. od 2 do 6 żebra, ok. 7 cm od kręgosłupa. Jest płaską parzystą kością w kształcie trójkąta. Wyróżniamy na niej 2 powierzchnie: 
– żebrową – z dołem podłopatkowym 
– grzbietową – na której grzebień łopatki przechodzi do boku w wyrostek barkowy, który łączy się z obojczykiem, poniżej grzebienia jest dół podgrzebieniowy a powyżej dół nadgrzebieniowy 
W kącie bocznym znajduję się powierzchnia stawowa zwana panewką lub wydrążeniem stawowym, przeznaczonym do połączenia z głową kości ramiennej. Poniżej panewki znajduję się guzek podpanewkowy, powyżej guzek nadpanewkowy. Są to miejsca przyczepu mięśni. Na brzegu górnym znajduje się tzw. wcięcie łopatki, od którego od boku i przodu odchodzi wyrostek kruczy

3. połączenia 
– staw mostkowo – obojczykowy – wzmocniony więzadłami: 
a) mostkowo – obojczykowymi przednimi i tylnymi, 
b) międzyobojczykowymi c) żebrowo – obojczykowymi

– staw barkowo – obojczykowy – wzmocniony więzadłami: 
a) barkowo – obojczykowymi, 
b) kruczo – obojczykowymi (składającymi się z więzadła czworobocznego)

KOŚCI KOŃCZYNY GÓRNEJ WOLNEJ

1. kość ramienia 
– kość długa, parzysta, wyróżniamy 3 główne części: 
– nasada bliższa – znajduje się tu głowa kości ramiennej, a na niej pow. stawowa do połączenia z wydrążeniem łopatki, wokół głowy znajduje się przewężenie – szyjka anatomiczna, bocznie od głowy – guzek mniejszy i większy (a od nich grzebienie), poniżej guzków znajduje się szyjka chirurgiczna 
– trzon – na jego bocznej pow. znajduje się guzowatość ramienia – miejsce przyczepu mięśnia naramiennego. 
– nasada dalsza – posiada 2 nadłykcie: przyśrodkowy większy i boczny mniejszy, poniżej nich są kłykcie, od strony przyśrodkowej znajduje się bloczek przeznaczony do połączenia z kością łokciową, na jego przedniej pow. jest dół wyrostka dziobiastego, z tyłu nad bloczkiem – dół wyrostka łokciowego, bocznie od bloczka znajduje się główka dla połączenia z kością promieniową.

2. kość łokciowa 
– nasada bliższa – znajduje się na niej wcięcie bloczkowe, przeznaczone do połączenia z bloczkiem kości ramiennej. Ograniczone: 
a). od przodu przez wyrostek dziobiasty 
b). od tyłu wyrostek łokciowy 
c). boczne wcięcie promieniowe przeznaczone dla połączenia z obwodem stawowym k. promieniowej

– trzon – ma kształt trójkąta

– nasada dalsza – od strony przyśrodkowej kończy się wyrostkiem rylcowatym, a na stronie bocznej znajduję się obwód stawowy do połączenia z kością promieniową

3. kość promieniowa 
– nasada bliższa – tworzy ją główka na której znajduje się wklęsła pow. stawowa do połączenia z k. ramienną. Od strony przyśrodkowej na główce znajduje się obwód stawowy do połączenia z wcięciem promieniowym na kości łokciowej.

– Trzon – trójkątny

– Nasada dalsza – gruba, od boku kończy się wyrostkiem rylcowatym, od strony przyśrodkowej – wcięcie łokciowe, między wyrostkiem a wcięciem znajduje się pow. stawowa dla połączenia z pierwszym szeregiem kk. nadgarstka.

4. kości nadgarstka
– jest ich 8, ułożone są w 2 szeregach, bliższym i dalszym: 
– bliższy szereg to (idąc od strony kciuka): łódeczkowata, księżycowata, trójgraniasta, grochowata 
– dalszy szereg to (idąc od strony kciuka): czworoboczna większa, czworoboczna mniejsza, główkowata, haczykowata.

5. kości śródręcza 
– jest ich 5, noszą nazwę liczebników: I, II, III, IV, V zaczynając od kciuka. Są zbudowane z podstawy, trzonu i głowy. Podstawą łączą się z kośćmi nadgarstka, a głową z kośćmi paliczków.

6. kości paliczków 
– w sumie jest ich 15, po 3 na każdy palec, oprócz palca I czyli kciuka który posiada tylko 2, brak w nim środkowego paliczka

wróć do index

KOŚCI KOŃCZYNY DOLNEJ WOLNEJ

2 kości miedniczne z kością krzyżową tworzą miednice. Kość miedniczna powstała ze zrośnięcia 3 kości:

1. biodrowej
2. łonowej 
3. kulszowej

1. Kość biodrowa – wyróżniamy w niej talerz, na którym od zew. mamy pow. pośladkową, a od wew. pow. miedniczną. Talerz od góry zakończony jest grzebieniem kości biodrowej przechodzšcym do przodu w kolec biodrowy przedni górny (k.b.p.g.) i k.b.p.dolny. Ku tyłowi grzbień przechodzi w k.b.tylny górny i dolny. Na stronie przyśrodkowej talerza znajduje się pow. uchowata przeznaczona do połączenia z taką samą pow. na k. krzyżowej. Trzon jest oddzielony od talerza kresą łukowatą przechodzącą w grzebień na gałęzi górnej k. łonowej.

2. kość łonowa – składa się z 2 gałęzi: 
– górnej – gdzie znajduje się grzebień łonowy przechodzący w guzek łonowy 
– dolnej – gdzie kości łonowe z 2 przeciwległych stron łączą się ze sobą tworząc spojenie łonowe

3. kość kulszowa – składa się z leżącego od tyłu trzonu i skierowanej ku przodowi gałęzi: na granicy trzonu i gałęzi znajduje się guz kulszowy, powyżej którego leży kolec kulszowy; między guzem a kolcem znajduje się wcięcie kulszowe mniejsze i, powyżej niego wcięcie kulszowe większe. Od boku te 3 kości tworzą otwór zasłonowy. W miejscu ich połączenia znajduje się panewka stawu biodrowego przeznaczona do połączenia z głową kości udowej. Chrząstka stawowa znajduje się na tzw. pow. księżycowatej, stanowiącej właściwą pow. stawową. Dno panewki wypełnione jest tk. tłuszczową i przyczepia się do niego więzadło głowy kości udowej.

wróć do index

autor: Marcin Banasinski


Udostępnij

Komentarze

komentarze