Udostępnij

W artykule opisana jest: BUDOWA KOŚCI; POŁĄCZENIA KOŚCI; KRĘGOSŁUP; KLATKA PIERSIOWA; KOŚCI OBRĘCZY KOŃCZYNY GÓRNEJ; KOŚCI KOŃCZYNY GÓRNEJ WOLNEJ; KOŚCI KOŃCZYNY DOLNEJ WOLNEJ.

W artykule opisana jest: BUDOWA KOŚCI; POŁĄCZENIA KOŚCI; KRĘGOSŁUP; KLATKA PIERSIOWA; KOŚCI OBRĘCZY KOŃCZYNY GÓRNEJ; KOŚCI KOŃCZYNY GÓRNEJ WOLNEJ; KOŚCI KOŃCZYNY DOLNEJ WOLNEJ.

INDEX (poszukaj tematu w indeksie)

Budowa kości

Tkanka kostna jest zbudowana z tkanki łącznej tak samo jak chrząstka. Rozwój kości zaczyna się od życia płodowego do około 25 roku życia. Tkanka kostna tworzy szkielet i pełni rolę:

  • mechanicznej podpory organizmu,
  • osłona dla narządów,
  • wytwarzanie krwinek czerwonych, białych i płytek krwi.

Chrząstka składa się z:

  • komórka chrzęstna – chondrocyt;
  • podłoże matrix – żel zawierający białka z węglowodanami – glikoproteid.

Rodzaje chrząstek:

  • szklista – z niej powstaje większość szkieletu, pozostaje chrząstką: nos, krtań, tchawica, oskrzele, żebro, powierzchnie stawowe kości;
  • włóknista – krążki międzystawowe;
  • sprężysta – także krtań, małżowina uszna, trąbka słuchowa.

I. Skład kości:

osseina – składnik organiczny nadający elastyczność i giętkość kości, przeważa w wieku dziecięcym, później stale zanika, ustępując miejsca solom mineralnym
sole mineralne – (wapń, potas, fosfor) składnik nieorganiczny wieku starszego nadający kości twardość i kruchość
woda – 15-40%

II. Rodzaje tkanki kostnej:

  • tkanka kostna zbita – buduje trzony kości długich i blaszki kości płaskich. Żłożona jest z cylindrycznych otworów – osteonów, przebitych kanałem Hawersa, przez który biegną naczynia krwionośne zaopatrujące kość w pożywienie i tlen. Osseina tworzy szereg współśrodkowych rur zw. blaszkami kostnymi, obejmujących kanał dookoła. Pomiędzy blaszkami w jamach kostnych leżą komórki kostne – osteocyty, połączone ze sobą i z systemem Hawersa kanałami zaopatrzeniowymi.
  • tkanka gąbczasta – buduje nasady kości długich i wypełnia przestrzenie między blaszkami istoty zbitej w kościach płaskich. Składa się z cieniutkich beleczek, łączących się w cienką sieć, przebiegających zgodnie z układem działania linii sił (napięć- trajektoria). Taka budowa daje istocie gąbczastej maksymalną wytrzymałość przy wykorzystaniu minimum budulca.

III. Rodzaje kości:

A) Długie (np. ramienna, udowa)

a1) przekrój podłużny

  • chrząstkastawowa,
  • nasada bliższa,
  • chrząstka nasadowa (powoduje przyrost kości),
  • przynasada,
  • chrząstka nasadowa,
  • nasada dalsza,
  • chrząstka stawowa

a2) przekrój poprzeczny

  • okostna – błona tkanki łącznej, zawiera komórki kościotwórcze (osteoblasty) biorące udział w budowie i odtwarzaniu kości oraz komórki kościogubne (osteoklasty);
  • kość – zbudowana z tkanki zbitej;
  • śródkostna – oddziela szpik od kości;
  • jama szpikowa – jest wypełniona szpikiem kostnym;
  • płaskie – np. czaszka, łopatka, mostek.

Najmniejszy ich wymiar to grubość. Zbudowana jest z blaszek istoty zbitej, pomiędzy którymi znajduje się istota gąbczasta – szpik koloru czerwonego.

B) Krótkie – np. kk. nadgarstka, kk. klinowate
Wymiar ich w każdej płaszczyźnie jest podobny. Występują w miejscach, gdzie mocna budowa łączy się z ograniczoną ruchomością.

C) Pneumatyczne – np. k. Klinowa, czołowa
Występują w szkielecie czaszki w celu zmniejszenia jego ciężaru. Zawierają przestrzenie wysłane błoną śluzową i wypełnione powietrzem.

D) Różnokształtne – np. k. podniebienia, jarzmowa
Nie można ich zaliczyć do żadnych w/w grup.

 

Połączenia kości

I. Nieruchome (stałe połączenie z inną kością)

  • Kościozrosty – np. k. krzyżowa

II. Małoruchome (połączone za pomocą chrząstki, nie do końca ruchome)

  • Więzozrosty – np. więzozrost piszczelowo- strzałkowy, więzadła międzykręgowe, szwy twarzoczaszki.
    Połączenia tkanką włóknistą spajającą ze sobą powierzchnię kości.
  • Chrząstkozrosty – np. spojenie łonowe, krążki międzykręgowe, chrząstkozrost żebrowo- mostkowy.
    Połączenia tkanką chrzęstną.

III. Ruchome stawy
Stałe składniki stawu:

  • Powierzchnia stawowa – jest pokryta chrząstką elastyczną, łatwo się dopasowującą do ruchów w stawie.
  • Torebka stawowa – utrzymuje kości w stawie, ma kształt mankietu zrastającego się z kości w granicach stawu. Dzielimy ją na 2 warstwy:
        – Zewnętrzną – włóknista, cienka, napięta i obficie unaczyniona.
       – Wewnętrzna – to błona maziowa – jest wiotka. Maź stawowa jest produkowana przez kosmyki maziowe znajdujące się na błonie.

Niestałe składniki stawu:

  • Obrąbek stawowy – chrząstka włóknista otaczająca brzegi powierzchni stawowych (staw biodrowy, kolanowy). Pełni rolę pogłębiającą.
  • Krążki stawowe – chrząstki włókniste znajdujące się między powierzchniami stawowymi na obwodzie, np. zrośnięty z torebką stawową w stawie mostkowo- obojczykowym. Krążek jako łąkotka w stawie kolanowym.
  • Więzadła śródstawowe – znajdują się wew. jamy stawowej. Pokryte są mazią, regulują zakres ruchu np. więzadło głowy kości udowej, krzyżowo- kolanowe.
  • Kaletki maziowe – (poduszeczki), uchyłki błony maziowej. Leżą w otoczeniu stawów do których dochodzą wiązadła i ścięgna umożliwiając swobodne ślizganie tych elementów.

[page-break]

 

Kręgosłup

I. Budowa ogólna.
Kręgosłup posiada 33-34 kręgi. Górny koniec podpiera głowę, dolny łączy się z kośćmi miednicznymi. Ma kształt podwójnej litery "S" w płaszczyźnie strzałkowej, ponieważ posiada 4 krzywizny:

  • Lordozy – wygięcia do przodu w odcinku szyjnym i lędźwiowym,
  • Kilofozy – wygięcia do tyłu w odcinku piersiowym i krzyżowo- guzicznym.

Kręgosłup dzielimy na 5 odcinków:

  1. Szyjny (C) – 7 kręgów
  2. Piersiowy (Th) – 12 kręgów
  3. Lędźwiowy (L) – 5 kręgów
  4. Krzyżowy (S) – 5 kręgów
  5. Guziczny (Co) – 4-5 kręgów

II. Budowa ogólna kręgu

  • trzon – od przodu
  • łuk – od tyłu
  • 7 wyrostków:
    – 1 kolczysty
    – 2 poprzeczne
    – 4 stawowe (2 górne i 2 dolne)

Między trzonem a łukiem znajduje się otwór kręgowy, dlatego kręgi nakładając się na ciebie tworzą kanał kręgowy.

III. Charakterystyka poszczególnych odcinków.

  1. Pierwszy kręg – szczytowy (atlas) Nie posiada trzonu, lecz składa się z dwóch łuków: tylnego i przedniego. Miejsce ich połączenia są zgrubiałe i naszą nazwę części bocznych, na których leżą poziomo powierzchnie stawowe: – górne – służą do połączenia z kłykciami kości potylicznej – dolne – przylegają do powierzchni stawowych górnych kręgu obrotowego – (kręgu drugiego) Na tylniej powierzchni łuku przedniego leży dołek zębowy dla zęba kręgu obrotowego. Kręg szczytowy nie posiada wyrostka kolczystego ( w tym miejscu jest guzek). Wyrostki poprzeczne są rozdwojone i przebite pionowo otworem, przez który przechodzi tętnica kręgowa.
  2. Drugi kręg – obrotowy (axis) Trzon jest wydłużony ku górze i tworzy ząb kręgu obrotowego . Powierzchnia stawowa na przedniej pow. zęba służy do połączenia z dołkiem zębowym kręgu szczytowego a na tylniej pow. zęba z więzadłem poprzecznym. Wyrostek kolczysty rozdwojony – na końcu, wyrostki poprzeczne też są rozdwojone i ograniczają otwór wyrostka poprzecznego, rozdzielają się na guzek tylni i przedni.
  3. Siódmy kręg – wyrastający (prominens) Posiada długi wyrostek kolczysty (łatwo namacalny), budową przypomina kręgi piersiowe.
  4. Odcinek piersiowy – Kręgi są większe od kręgów szyjnych. Trzony są płaskie, ich wymiar strzałkowy jest większy od czołowego. Na ich bocznych powierzchniach w blisko krawędzi znajdują się dołki żebrowe, które tworzą powierzchnie stawowe do połączenia z głowami żeber. Wyrostki kolczyste są długie, cienkie i pochyłe ku dołowi i zachodzą na siebie dachówkowo. Wyrostki poprzeczne są wyraźnie zaznaczone, grube, posiadają pow. stawowe do połączenia z guzkami żeber. Wyrostki stawowe ustawione w płaszczyźnie czołowej.
  5. Odcinek lędźwiowy – Kręgi są tu największe. Trzony są duże, masywne ich wymiar czołowy jest większy od strzałkowego. Wyrostki kolczyste tworzą silnie rozwinięte wysokie blaszki kostne, ustawione w płaszczyźnie strzałkowej. Wyrostki poprzeczne są długie i cienkie szczątki żeber tzw. wyrostki żebrowe. Wyrostki stawowe ustawione w płaszczyźnie strzałkowej.
  6. Kość krzyżowa – Powstała ze zrośnięcia 5 kręgów, ma kształt zwężającemu się ku dołowi graniastosłupa, podstawą zwróconą ku górze a wierzchołkiem ku dołowi i tyłowi, gdzie łączy się z kością guziczną. Od przodu znajduje się gładka wklęsła pow. miedniczna, na której widoczne są 4 pary otworów krzyżowych miednicznych łączących się z kanałem krzyżowym (przedłużenie kanału kręgowego) – miejsce dla nerwów kanału krzyżowego. Od tyłu znajduje się, nierówna wypukła powierzchnia grzbietowa, na której widoczne są grzebienie (przedłużenie poszczególnych wyrostków kręgowych):
    – grzebień środkowy – po wyrostkach kolczystych
    – grzebienie pośrednie – po wyrostkach stawowych
    – grzebienie boczne – po wyrostkach poprzecznych Między grzebieniem pośrednim a bocznym leżą otwory krzyżowe grzbietowe. Na bokach kości krzyżowej leżą pow. uchowate łączące się z podobnymi pow. kości miednicznych (stawy krzyżowo – biodrowe)
  7. Kość guziczna – Ma u człowieka charakter szczątkowy. W jej skład wchodzi 4-5 nieregularnych kręgów, które w późniejszym wieku ulegają skostnieniu.

IV. Połączenia kręgosłupa

1. Nieruchome – kościozrosty

  • kość krzyżowa
  • kość guziczna

2. Małoruchome

Chrząstkozrosty – krążki międzykręgowe, znajdują się między trzonami sąsiednich kręgów. Składają się z zew. leżącego pierścienia włóknistego i centralnie położonego, półpłynnego, bogatego w wodę jądra miażdżystego. Pierścień włóknisty zrasta się z pow. dwóch trzonów kręgosłupa. Jądro miażdżyste łatwo odkształca się i dopasowuje do ruchów kręgosłupa. Krążka nie ma między kręgami 1C a 2C a ostatni jest między 5S a S1.

Więzozrosty – więzadła, które dzielimy na:
więzadła długie:

  • podłużne przednie – bardzo dobrze wykształcone, okala cały kręgosłup z przodu od czaszki do kości krzyżowej
  • podłużne tylnie – słabo elastyczne, biegnie po tylniej powierzchni trzonów kręgowych, (wew. kanału kręgowego), od czaszki do kości krzyżowej, zwęża się ku dołowi więc kręgi na dole są mniej osłonięte.
  • karkowe – biegnie od kości potylicznej omijając kręgi C1, C2 a jest od C3 do C7
  • nadkolcowe – biegnie od 7 wyrostka kolczystego (osłaniając wszystkie wyrostki kolczyste) do grzebienia kości krzyżowej (kończy się na początku tej kości)

więzadła krótkie (łączą dwa sąsiednie kręgi):

  • żółte – łączy łuki sąsiednich kręgów, zamyka od tyłu kanał kręgowy.
  • międzypoprzeczne – łączy wyrostki poprzeczne sąsiednich kręgów.
  • międzykolczyste – wypełniają przestrzenie między wyrostkami kolczystymi.

 
3. Ruchome – stawy

Szczytowo – potyliczny – utworzony przez kłykcie kości potylicznej i pow. stawowe górne kręgu szczytowego.

Szczytowo – obrotowy – składa się z 4 stawów:

  • 2 stawy boczne utworzone przez pow. stawowe dolne kręgu szczytowego i górne obrotowego
  • 1 szczytowo – obrotowy pośrodkowy przedni — między zębem kręgu obrotowego i dołkiem zębowym na tylniej pow. łuku przedniego
  • 1 szczytowo – obrotowy pośrodkowy tylni — między tylnia pow. zęba a więzadłem poprzecznym wchodzącym w skład więzadła krzyżowego.

Stawy międzykręgowe – tworzą je wyrostki stawowe sąsiadujących kręgów, każdy staw otacza torebka stawowa.

Stawy głów żeber.

Stawy krzyżowo – biodrowe.

V. Funkcje kręgosłupa

 

  • punkt centralny osiowy, główna podpora ciała
  • ochrania rdzeń kręgowy
  • amortyzuje czaszkę (dzięki krążkom międzykręgowym)
  • jest narządem ruchu
  • bierze udział w produkcji krwi

 

Klatka piersiowa

 

autor: Banasinski
link:


Udostępnij

Komentarze

komentarze