Udostępnij

Temat wraca jak bumerang gdyż ten właśnie problem jest jedną z najczęstszych przyczyn wizyt Waszych pacjentów w gabinetach masażystów czy fizjoterapeutów.

Temat wraca jak bumerang gdyż ten właśnie problem jest jedną z najczęstszych przyczyn wizyt Waszych pacjentów w gabinetach masażystów czy fizjoterapeutów.

W najbliższych kilku tekstach będę kontynuował temat z mojej pracy magisterskiej po to aby uzmysłowić Wam, że ból dolnego odcinka kręgosłupa nie zawsze związany jest stricte z przyczyną mięśniową, kostną czy kompleksu jądra miażdzyste-pierścień włóknisty czy ucisku na korzeń nerwowy. Chcę Was tym samym uczulić na to jak ważna jest diagnostyka (o tym pisałem już w tekście Diagnostyka – dlaczego jest tak ważna) i współpraca międzyśrodowiskowa między fizjoterapeutami, masażystami, lekarzami.

Wszystko ma na celu ustalenie pierwotnej przyczyny bólu aby wykluczyć poważne schorzenia, o których będę pisał w niniejszym i kolejnych tekstach.

Zacznijmy zatem od charakteru bólów i jego źródła ze względu na pochodzenie.

Charakter bólów
 
Ból dolnego odcinka kręgosłupa może być różnie odczuwany i zależny jest głównie od lokalizacji, miejsca jego powstawania. Z tego powodu można wyróżnić:
a. Ból mięśniowy – związany ze statycznym przeciążeniem kręgosłupa oraz rozciąganiem jego struktur. Obciążenie takie jest najczęściej wynikiem pracy przez dłuższy czas w pozycji pochylenia tułowia w przód; skutek skoliozy bądź zniekształcenia miednicy.
b. Ból mięśniowy z towarzyszącymi zmianami reflektorycznymi. Ból taki powstaje na skutek odruchowego wzmożonego napięcia mięśniowego, a to w następstwie może powodować dolegliwości w obrębie punktów spustowych, bolesność w strefach Heada, ból promieniujący do kończyn, bolesność uciskową  lub dotykową.
c. Ból oponowy. Przewodzony jest przez gałęzie oponowe nerwów rdzeniowych, które zaopatrują czuciowo kanał kręgowy, trzon i okostną, więzadło podłużne tylne i opony rdzenia kręgowego.
d. Ból wegetatywny będący skutkiem podrażnienia włókien sympatycznych, a w konsekwencji ból o charakterze kauzalgicznym.
 
2.2 Źródła bólu ze względu na podrażnioną strukturę
 
a. Kość i okostna – struktury te mogą reagować  na bodźce wewnętrzne i zewnętrzne, którymi mogą być zmiany ciśnienia, odkształcenia fizyczne, wszelkie stany zapalne jak również uszkodzenia okostnej. Ból taki może następować na skutek mikrozłamań, wspomnianych już zmian zapalnych, guzów, zastoju krążenia żylnego lub tętniczego, uszkodzeń mechanicznych. W sytuacji gdy kręg jest złamany ból powstaje poprzez nadmierne rozciąganie i przerwanie włókien nerwowych śródszpikowych oraz poprzez drażnienie zakończeń nerwowych, uszkodzenia okostnej. W miejscu złamania powstaje wylew krwawy co prowadzi do podwyższenia ciśnienia i rozciągania powięzi, tkanek miękkich i dalsze pobudzanie nocyceptorów. Tkanki na skutek urazu uwalniają bradykininę, histaminę, potas, które dalej powodują pobudzanie nocyceptorów, przenikanie mediatorów zapalnych doprowadzając do obrzęku, stanu zapalnego, podrażnienia mięśni i powstania mimowolnego spazmu.
 
b. Mięśnie przykręgosłupowe i ścięgna – ból mięśniowy może powstać wskutek bezpośredniego urazu w postaci przecięcia, zmiażdżenia, przebicia, co uszkadza włókna nerwowe śródpęczkowe. Ból może powstać też na skutek rozciągania, ucisku, przez krwiaka lub obrzęku. W wielu przypadkach uszkodzeń kostno-mięśniowych mimowolny skurcz wywołuje ból i powoduje schorzenia w przyległych tkankach miękkich. Ból mięśniowy może być też wynikiem reakcji zakończeń chemonocyceptywnych na metabolity gromadzące się w komórkach podczas metabolizmu beztlenowego lub drażnienia poprzez takie substancje jak bradykinina, serotonina, potas.
 
c. Krążek międzykręgowy- uważa się że jest najczęstszą przyczyną bólów w obrębie dolnego odcinka kręgosłupa. Może być wywoływany na skutek degeneracji krążka jako objaw procesu inwolucyjnego lecz nie zawsze musi powodować ból. Brzeżne uszkodzenia, a więc przerwanie pierścienia włóknistego i tylnej części trzonu kręgu powstają miejscu będącym punktem maksymalnego nacisku podczas ruchów zgięcia i rotacji. Jest to automatycznie pozycja, w której pojawia się ból. Innym powodem bólu może być uraz, który przyczynia się do powstania obrzęku tkanek. Zmiany mogą zachodzić również wewnątrz krążka. Są to głównie zmiany biochemiczne tzn. pH krążka przesuwa się w stronę kwaśną, a to przedłuża bolesność gdyż kwas drażni nocyceptory. W normalnych niezdegenerowanych krążkach pH jest lekko zasadowe
 
d. Więzadło podłużne tylne – więzadło to jest najbardziej unerwione ze wszystkich więzadeł kręgosłupa; zawiera mnóstwo zakończeń nerwowych, które są wrażliwe na ucisk, urazy, podrażnienia chemiczne. Zakończenia te odgrywają dużą rolę w powstawaniu bólów dolnego odcinka kręgosłupa ze względu na bliskie położenie warstw pierścienia włóknistego i oddziaływanie na nie. Zakończenia nerwowe, które przylegają bezpośrednio do warstw zewnętrznych pierścienia włóknistego stymulowane są przez zmiany zwyrodnieniowe krążka, jego przepuklinę co daje lokalny ból. Uszkodzenie mechaniczne albo przerwanie ciągłości włókien w tylno-bocznej części krążka może przyczyniać się do powstawania bólu w przypadku protruzji jądra miażdżystego czy niestabilności segmentowej. Ból może być wywołany również poprzez bodźce chemiczne wywoływane przepukliną jądra miażdżystego lub prostaglandyne, cytokinine lub neuropeptydy uwalniające się ze zwyrodniałego krążka stymulując tym samym nocyceptory tej strefy.
 
e. Zwój rdzeniowy – ból w tym przypadku powstaje na skutek ucisku i zranienia korzeni nerwowych oraz zwojów rdzeniowych, co w następstwie powoduje parestezje, osłabienie siły mięśniowej, ból korzeniowy lub ból miejscowy. Zwój rdzeniowy jest elementem szczególnie wrażliwym na ucisk, co może mieć różne konsekwencje neurologiczne nawet gdy ucisk taki trwa bardzo krótko. Pojedynczy korzeń nerwowy nie zareaguje bólem do momentu powstania procesu zapalnego wynikającego z powtarzającego się bądź przewlekłego drażnienia.   
Charakter bólów
 
Ból dolnego odcinka kręgosłupa może być różnie odczuwany i zależny jest głównie od lokalizacji, miejsca jego powstawania. Z tego powodu można wyróżnić:
a. Ból mięśniowy – związany ze statycznym przeciążeniem kręgosłupa oraz rozciąganiem jego struktur. Obciążenie takie jest najczęściej wynikiem pracy przez dłuższy czas w pozycji pochylenia tułowia w przód; skutek skoliozy bądź zniekształcenia miednicy.
b. Ból mięśniowy z towarzyszącymi zmianami reflektorycznymi. Ból taki powstaje na skutek odruchowego wzmożonego napięcia mięśniowego, a to w następstwie może powodować dolegliwości w obrębie punktów spustowych, bolesność w strefach Heada, ból promieniujący do kończyn, bolesność uciskową  lub dotykową.
c. Ból oponowy. Przewodzony jest przez gałęzie oponowe nerwów rdzeniowych, które zaopatrują czuciowo kanał kręgowy, trzon i okostną, więzadło podłużne tylne i opony rdzenia kręgowego.
d. Ból wegetatywny będący skutkiem podrażnienia włókien sympatycznych, a w konsekwencji ból o charakterze kauzalgicznym.
 
2.2 Źródła bólu ze względu na podrażnioną strukturę
 
a. Kość i okostna – struktury te mogą reagować  na bodźce wewnętrzne i zewnętrzne, którymi mogą być zmiany ciśnienia, odkształcenia fizyczne, wszelkie stany zapalne jak również uszkodzenia okostnej. Ból taki może następować na skutek mikrozłamań, wspomnianych już zmian zapalnych, guzów, zastoju krążenia żylnego lub tętniczego, uszkodzeń mechanicznych. W sytuacji gdy kręg jest złamany ból powstaje poprzez nadmierne rozciąganie i przerwanie włókien nerwowych śródszpikowych oraz poprzez drażnienie zakończeń nerwowych, uszkodzenia okostnej. W miejscu złamania powstaje wylew krwawy co prowadzi do podwyższenia ciśnienia i rozciągania powięzi, tkanek miękkich i dalsze pobudzanie nocyceptorów. Tkanki na skutek urazu uwalniają bradykininę, histaminę, potas, które dalej powodują pobudzanie nocyceptorów, przenikanie mediatorów zapalnych doprowadzając do obrzęku, stanu zapalnego, podrażnienia mięśni i powstania mimowolnego spazmu.
 
b. Mięśnie przykręgosłupowe i ścięgna – ból mięśniowy może powstać wskutek bezpośredniego urazu w postaci przecięcia, zmiażdżenia, przebicia, co uszkadza włókna nerwowe śródpęczkowe. Ból może powstać też na skutek rozciągania, ucisku, przez krwiaka lub obrzęku. W wielu przypadkach uszkodzeń kostno-mięśniowych mimowolny skurcz wywołuje ból i powoduje schorzenia w przyległych tkankach miękkich. Ból mięśniowy może być też wynikiem reakcji zakończeń chemonocyceptywnych na metabolity gromadzące się w komórkach podczas metabolizmu beztlenowego lub drażnienia poprzez takie substancje jak bradykinina, serotonina, potas.
 
c. Krążek międzykręgowy- uważa się że jest najczęstszą przyczyną bólów w obrębie dolnego odcinka kręgosłupa. Może być wywoływany na skutek degeneracji krążka jako objaw procesu inwolucyjnego lecz nie zawsze musi powodować ból. Brzeżne uszkodzenia, a więc przerwanie pierścienia włóknistego i tylnej części trzonu kręgu powstają miejscu będącym punktem maksymalnego nacisku podczas ruchów zgięcia i rotacji. Jest to automatycznie pozycja, w której pojawia się ból. Innym powodem bólu może być uraz, który przyczynia się do powstania obrzęku tkanek. Zmiany mogą zachodzić również wewnątrz krążka. Są to głównie zmiany biochemiczne tzn. pH krążka przesuwa się w stronę kwaśną, a to przedłuża bolesność gdyż kwas drażni nocyceptory. W normalnych niezdegenerowanych krążkach pH jest lekko zasadowe
 
d. Więzadło podłużne tylne – więzadło to jest najbardziej unerwione ze wszystkich więzadeł kręgosłupa; zawiera mnóstwo zakończeń nerwowych, które są wrażliwe na ucisk, urazy, podrażnienia chemiczne. Zakończenia te odgrywają dużą rolę w powstawaniu bólów dolnego odcinka kręgosłupa ze względu na bliskie położenie warstw pierścienia włóknistego i oddziaływanie na nie. Zakończenia nerwowe, które przylegają bezpośrednio do warstw zewnętrznych pierścienia włóknistego stymulowane są przez zmiany zwyrodnieniowe krążka, jego przepuklinę co daje lokalny ból. Uszkodzenie mechaniczne albo przerwanie ciągłości włókien w tylno-bocznej części krążka może przyczyniać się do powstawania bólu w przypadku protruzji jądra miażdżystego czy niestabilności segmentowej. Ból może być wywołany również poprzez bodźce chemiczne wywoływane przepukliną jądra miażdżystego lub prostaglandyne, cytokinine lub neuropeptydy uwalniające się ze zwyrodniałego krążka stymulując tym samym nocyceptory tej strefy.
 
e. Zwój rdzeniowy – ból w tym przypadku powstaje na skutek ucisku i zranienia korzeni nerwowych oraz zwojów rdzeniowych, co w następstwie powoduje parestezje, osłabienie siły mięśniowej, ból korzeniowy lub ból miejscowy. Zwój rdzeniowy jest elementem szczególnie wrażliwym na ucisk, co może mieć różne konsekwencje neurologiczne nawet gdy ucisk taki trwa bardzo krótko. Pojedynczy korzeń nerwowy nie zareaguje bólem do momentu powstania procesu zapalnego wynikającego z powtarzającego się bądź przewlekłego drażnienia.   
Charakter bólów
 
Ból dolnego odcinka kręgosłupa może być różnie odczuwany i zależny jest głównie od lokalizacji, miejsca jego powstawania. Z tego powodu można wyróżnić:
 
  • Ból mięśniowy – związany ze statycznym przeciążeniem kręgosłupa oraz rozciąganiem jego struktur. Obciążenie takie jest najczęściej wynikiem pracy przez dłuższy czas w pozycji pochylenia tułowia w przód; skutek skoliozy bądź zniekształcenia miednicy.
  • Ból mięśniowy z towarzyszącymi zmianami reflektorycznymi. Ból taki powstaje na skutek odruchowego wzmożonego napięcia mięśniowego, a to w następstwie może powodować dolegliwości w obrębie punktów spustowych, bolesność w strefach Heada, ból promieniujący do kończyn, bolesność uciskową  lub dotykową.
  • Ból oponowy. Przewodzony jest przez gałęzie oponowe nerwów rdzeniowych, które zaopatrują czuciowo kanał kręgowy, trzon i okostną, więzadło podłużne tylne i opony rdzenia kręgowego.
  • Ból wegetatywny – będący skutkiem podrażnienia włókien sympatycznych, a w konsekwencji ból o charakterze kauzalgicznym.
Źródła bólu ze względu na podrażnioną strukturę
 
  • Kość i okostna – struktury te mogą reagować  na bodźce wewnętrzne i zewnętrzne, którymi mogą być zmiany ciśnienia, odkształcenia fizyczne, wszelkie stany zapalne jak również uszkodzenia okostnej. Ból taki może następować na skutek mikrozłamań, wspomnianych już zmian zapalnych, guzów, zastoju krążenia żylnego lub tętniczego, uszkodzeń mechanicznych. W sytuacji gdy kręg jest złamany ból powstaje poprzez nadmierne rozciąganie i przerwanie włókien nerwowych śródszpikowych oraz poprzez drażnienie zakończeń nerwowych, uszkodzenia okostnej. W miejscu złamania powstaje wylew krwawy co prowadzi do podwyższenia ciśnienia i rozciągania powięzi, tkanek miękkich i dalsze pobudzanie nocyceptorów. Tkanki na skutek urazu uwalniają bradykininę, histaminę, potas, które dalej powodują pobudzanie nocyceptorów, przenikanie mediatorów zapalnych doprowadzając do obrzęku, stanu zapalnego, podrażnienia mięśni i powstania mimowolnego spazmu.
  • Mięśnie przykręgosłupowe i ścięgna – ból mięśniowy może powstać wskutek bezpośredniego urazu w postaci przecięcia, zmiażdżenia, przebicia, co uszkadza włókna nerwowe śródpęczkowe. Ból może powstać też na skutek rozciągania, ucisku, przez krwiaka lub obrzęku. W wielu przypadkach uszkodzeń kostno-mięśniowych mimowolny skurcz wywołuje ból i powoduje schorzenia w przyległych tkankach miękkich. Ból mięśniowy może być też wynikiem reakcji zakończeń chemonocyceptywnych na metabolity gromadzące się w komórkach podczas metabolizmu beztlenowego lub drażnienia poprzez takie substancje jak bradykinina, serotonina, potas.
  • Krążek międzykręgowy – uważa się że jest najczęstszą przyczyną bólów w obrębie dolnego odcinka kręgosłupa. Może być wywoływany na skutek degeneracji krążka jako objaw procesu inwolucyjnego lecz nie zawsze musi powodować ból. Brzeżne uszkodzenia, a więc przerwanie pierścienia włóknistego i tylnej części trzonu kręgu powstają miejscu będącym punktem maksymalnego nacisku podczas ruchów zgięcia i rotacji. Jest to automatycznie pozycja, w której pojawia się ból. Innym powodem bólu może być uraz, który przyczynia się do powstania obrzęku tkanek. Zmiany mogą zachodzić również wewnątrz krążka. Są to głównie zmiany biochemiczne tzn. pH krążka przesuwa się w stronę kwaśną, a to przedłuża bolesność gdyż kwas drażni nocyceptory. W normalnych niezdegenerowanych krążkach pH jest lekko zasadowe
  • Więzadło podłużne tylne – więzadło to jest najbardziej unerwione ze wszystkich więzadeł kręgosłupa; zawiera mnóstwo zakończeń nerwowych, które są wrażliwe na ucisk, urazy, podrażnienia chemiczne. Zakończenia te odgrywają dużą rolę w powstawaniu bólów dolnego odcinka kręgosłupa ze względu na bliskie położenie warstw pierścienia włóknistego i oddziaływanie na nie. Zakończenia nerwowe, które przylegają bezpośrednio do warstw zewnętrznych pierścienia włóknistego stymulowane są przez zmiany zwyrodnieniowe krążka, jego przepuklinę co daje lokalny ból. Uszkodzenie mechaniczne albo przerwanie ciągłości włókien w tylno-bocznej części krążka może przyczyniać się do powstawania bólu w przypadku protruzji jądra miażdżystego czy niestabilności segmentowej. Ból może być wywołany również poprzez bodźce chemiczne wywoływane przepukliną jądra miażdżystego lub prostaglandyne, cytokinine lub neuropeptydy uwalniające się ze zwyrodniałego krążka stymulując tym samym nocyceptory tej strefy.
  • Zwój rdzeniowy – ból w tym przypadku powstaje na skutek ucisku i zranienia korzeni nerwowych oraz zwojów rdzeniowych, co w następstwie powoduje parestezje, osłabienie siły mięśniowej, ból korzeniowy lub ból miejscowy. Zwój rdzeniowy jest elementem szczególnie wrażliwym na ucisk, co może mieć różne konsekwencje neurologiczne nawet gdy ucisk taki trwa bardzo krótko. Pojedynczy korzeń nerwowy nie zareaguje bólem do momentu powstania procesu zapalnego wynikającego z powtarzającego się bądź przewlekłego drażnienia.   
W kolejnej części będzie mowa o konkretnych przyczynach bólów nie mającymi związku z układem kostno-mięśniowym – CZYTAJ CZ.2 TUTAJ
 
Pozdrawiam
Rafał Uryzaj
 
Podobne tematy:

Udostępnij

Komentarze

komentarze