Udostępnij

Tekst jest kontynuacją części 1 tekstu, który ma na celu uświadomienie, że ból dplnego odcinka kręgosłupa może miec wiele przyczyn i z tego powodu zawsze należy wziąć pod uwage nie tylko przyczynę mięśniową, gdzie często stosowany jest masaż. W poprzedniej części (CZYTAJ TUTAJ) mówiliśmy o charakterze bólów i źródłach bólu ze względu na podrażnioną strukturę. Tym razem już tylko o konkretnych przyczynach bólów.

Tekst jest kontynuacją części 1 tekstu, który ma na celu uświadomienie, że ból dplnego odcinka kręgosłupa może miec wiele przyczyn i z tego powodu zawsze należy wziąć pod uwage nie tylko przyczynę mięśniową, gdzie często stosowany jest masaż. W poprzedniej części (CZYTAJ TUTAJ) mówiliśmy o charakterze bólów i źródłach bólu ze względu na podrażnioną strukturę. Tym razem już tylko o konkretnych przyczynach bólów.

Najczęstsze przyczyny powodujące bóle dolnego odcinka kręgosłupa:

Dysfunkcje wrodzone

Są bardzo częstym zjawiskiem, które może powodować objawy bólowe. Zmiany wrodzone występując u około połowy populacji lecz są to zmiany niewielkie. Z tego powodu pod uwagę powinno się brać je po wykluczeniu możliwości istnienia innych przyczyn bólu. Do jednych z najczęściej występujących zmian można wyróżnić jednostronne skręcenie płaszczyzny stawów międzykręgowych IV i V kręgu lędźwiowego, co nazywane jest dystonią ( wiąże się z nadmiernymi ruchami w tych stawach ).
Kolejną anomalią może być zmiana liczby kręgów w lędźwiowej części kręgosłupa tzw. Lumbalizacja kręgu S1. W wyniku tego zjawiska w kręgosłupie jest sześć kręgów lędźwiowych wydłużając tym samym ramię dźwigni kręgosłupa lędźwiowego i zwiększenie sił działających na staw lędźwiowo-krzyżowy. Może dojść też do zjawiska odwrotnego, a więc sakralizacji kręgu L5. Liczba kręgów lędźwiowych zmniejsza się wówczas do czterech lecz nie powoduje to dolegliwości bólowych. Zmiany takie mogą powodować powstanie zespołu Bertolliego, który wiąże się z tyłoprzemieszczeniem jądra miażdżystego powyżej poziomu, w którym doszło do lumbalizacji bądź sakralizacji. Przepuklina jądra miażdżystego może też spowodować zakleszczenie korzenia nerwowego oraz ból.

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa
Mogą dotyczyć wielu struktur kręgosłupa. Wyróżnia się zatem zmiany zwyrodnieniowe-wytwórcze obejmujące:

Trzony kręgowe – powiązane ze zmianami degeneracyjnymi krążka międzykręgowego; natomiast wtórne zmiany w postaci osteofitów zlokalizowane są na krawędziach trzonów znajdujących się powyżej i poniżej krążka międzykręgowego. Objawy bólowe w tym przypadku pojawiają się najczęściej w wyniku zmęczenia bądź nadmiernego wysiłku.
Stawy międzykręgowe – obejmują powierzchnie stawowe stawów międzykręgowych. W tym przypadku dochodzi do niestabilności połączeń między sąsiednimi kręgami na skutek wyrośli kostnych na wyrostkach stawowych powodujących ich niewielkie podwichnięcie.
Wyrostki kolczyste – dotyczy to zmian w obrębie sąsiednich wyrostków kolczystych najczęściej z współistniejącymi zmianami w obrębie krążka międzykręgowego i stawów międzykręgowych co w efekcie daje ból w okolicy krzyżowo-lędźwiowej. Mechanizm tego schorzenia polega na zbliżaniu się wyrostków kolczystych poprzez zwiększanie lordozy lędźwiowej co powoduje wzajemny ich ucisk, pogrubienie, zwyrodnienie i ból w „nowych pseudostawach”. Ból nasila się przy przeprostach kręgosłupa i wzmagany jest przez odruchowe wzmożone napięcie prostownika grzbietu tej okolicy.
Krążki międzykręgowe – występują najczęściej między 15-60 rokiem życia. W 95% dotyczą zmian IV lub V krążka lędźwiowego lub obu naraz. W wyniku sumowania się mikrourazów dochodzi do stopniowego pękania pierścienia włóknistego w części tylno-bocznej, a dalsze pękanie prowadzi do przerwania jego ciągłości i przepukliny jądra miażdżystego, które może przesuwać się w kierunku do przodu lub boku nie powodując objawów. Przemieszczając się w tył powoduje najczęściej zmiany neurologiczne tj. ucisk na korzeń nerwowy z bólem promieniującym wzdłuż odpowiedniego dermatonu. Z powodu, iż istnieje równoczesny ucisk na włókna ruchowe korzenia nerwowego, następuje stopniowy zanik mięśni unerwianych przez ten korzeń. Ból występuje kilka godzin po uszkodzeniu krążka, najczęściej między 30-50 rokiem życia. Uszkodzenie następuje najczęściej w wyniku podnoszenia ciężkiego przedmiotu lub nagłego skrętu. Ból nasila się przy pochylaniu w przód, kaszlu i kichania. Jako, że jądro miażdżyste uciska często więcej niż jeden korzeń nerwowy to powoduje to promieniowanie bólu wzdłuż nerwu kulszowego. Promieniowanie wzdłuż bocznej strony kończyny dolnej niemożnością stania na piętach świadczy o podrażnieniu korzenia L5, natomiast promieniowanie wzdłuż tylnej części kończyny dolnej z niemożnością stania na palcach świadczy o podrażnieniu korzenia S1. Ból promieniujący łączy się często z występowaniem parestezji, zaburzeń czucia. Ból tego rodzaju ustępuje najczęściej w pozycji leżącej. Naturalny proces zwyrodnieniowy krążka międzykręgowego wiąże się z utratą wody, zaburzeniami biochemicznymi mechanicznymi. Dochodzą do tego obniżenie wysokości międzytrzonowej, przepuklina krążka, pogrubienie więzadła podłużnego tylnego, tworzenie osteofitów.

Zwężenie kanału kręgowego – zwana również stenozą kanału kręgowego. Najpowszechniej w praktyce klinicznej mówi się o stenozie wtórnej, która rozwija się najszybciej na podłożu stenozy pierwotnej. Najczęściej jednak stenoza powstaje samoistnie. Najczęstszymi przyczynami stenozy kanału kręgowego są wspomniane wcześniej zmiany (zwyrodnieniowo-wytwórcze) w obrębie krążka międzykręgowego i powierzchni stawów międzykręgowych w części lędźwiowej kręgosłupa. Wyróżnia się stenozę centralna (zwężenie kanału kręgowego), boczną (zwężenie otworów międzykręgowych) i stenoze zachyłków bocznych. Zmiany takie związane z procesem zwyrodnieniowym przebiegają stopniowo w ciągu lat, a objawy narastają w miarę postępu tego procesu. Powtarzające się mikrourazy i nadmierne napięcie mięśni mogą doprowadzić do zmian poniżej i powyżej już istniejących, co nazywane jest stenozą wielopoziomową. Główne dolegliwości chorych cierpiących na to schorzenie to bóle kończyn, parestezje, które występują podczas stania, chodu lub przeprostów części lędźwiowej kręgosłupa. Parestejze mają zwykle swój początek w obrębie stóp i rozprzestrzeniają się wzdłuż kończyn dolnych czasem aż do okolicy krzyżowo-lędźwiowej i biodrowej. Złagodzenie objawów powodują zmiana pozycji z siedzącej na leżącą czy zgięcie części lędźwiowej kręgosłupa. W przypadku braku zmiany pozycji może dojść do nasilenia objawów w postaci drętwienia i osłabienia kończyn, bolesne skurcze łydek i uczucie zimna.

Stany zapalne

Do stanów zapalnych powodujących  bóle dolnego odcinka kręgosłupa można zaliczyć takie choroby reumatyczne jak:

Reumatoidalne zapalenie stawów – jest to przewlekła choroba tkanki łącznej, która początkowo dotyka małe stawy kończyn głównie rąk. Występuje najczęściej u kobiet w wieku 25-45 lat. W obrazie klinicznym widać obrzęk i zaczerwienienia w wyniku stanu zapalnego błony maziowej. Stopniowo dochodzi do ziarninowania błony oraz jej zaniku z płynem stawowym. Ostatni etap to znaczne zmiany zwyrodnieniowe, które mogą obejmować również okolice krzyżową i powodować bóle dolnego odcinka kręgosłupa.
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) –  jest również przewlekłą chorobą zapalną występująca głównie u mężczyzn. W pierwszym okresie zwanym prodromalnym dochodzi do bólu mięśni okolicy lędźwiowej, sztywności porannej i zapalenia stawów kolanowych oraz tęczówki oka. W kolejnych etach choroby ból nasila się głównie rano i popołudniu, promieniuje do pachwin i tylnej części uda; towarzyszy temu również opasujący ból klatki piersiowej i ograniczenie ruchomości odcinka krzyżowo-lędźwiowego. W okresie pełnego rozwoju choroby występuje bardzo silny ból obejmujący cały kręgosłup, duże stawy, klatkę piersiową. Dochodzi do spłycenia lordozy lędźwiowej, pochylenie tułowia do przodu; plecy stają się okrągłe i następuje ograniczenie wydolności płuc. Okres schyłkowy choroby to usztywnienie całego kręgosłupa (tzw. objaw kija bambusowego), uogólnione zaniki mięśniowe, zminimalizowanie ruchomości klatki piersiowej i ustanie bólów.

Ciąg dalszy – Część 3

Pozdrawiam

Rafał Uryzaj
 


Udostępnij

Komentarze

komentarze